РФ азаматының Қазақстанда тұруға ықтиярхатты алғаш рәсімдеуі карточкаға тапсырыс беруден емес, тұрақты тұруға рұқсат алудан басталады. Кәмелетке толған өтініш берушінің негізгі жолы — елде болуының заңдылығын тексеру, көші-қон қағидаларының 7-қосымшасына сәйкес құжаттар жинағын дайындап, аумақтық полицияға немесе ХҚКО арқылы жеке тапсыру. Ресей азаматтығы визасыз кіру тәртібін пайдалануға мүмкіндік береді, бірақ құжаттарды алмастырмайды және мақұлдауға кепілдік бермейді.
Бұл нұсқаулық тұрақты тұруға алғаш өтініш беретін кәмелетке толған Ресей азаматына арналған. Ол құжаттар жинағын дайындауға және тапсыруды жоспарлауға көмектеседі. Рұқсат алынып қойған болса, басқа кезең қажет: мақұлдаудан кейін ықтиярхат карточкасын рәсімдеу. Қолданыстағы карточканы ауыстыру және балаларға арналған құжаттар тізімі мұнда қарастырылмайды.
Қағидалар 2026 жылғы 13 қыркүйекте тексерілді. Төменде заң талаптары дайындық жөніндегі ұсынымдардан ажыратылған; анықтамалардың мерзімдері мен босату негіздерін өз ісіңізге қатысты тексеру керек.
Кім өтініш бере алады және алдымен уақытша тұруға рұқсат қажет пе?
Уақытша және тұрақты тұруға рұқсат беру қағидаларының 16-тармағы визасыз кіру және болу туралы келісімі бар мемлекеттерден келген шетелдіктерге өтініш беруге мүмкіндік береді. РФ азаматына осы санат бойынша өтініш беру үшін ғана жұмыс беруші немесе неке түріндегі негіз ойлап табудың қажеті жоқ. Алайда ол тұрақты тұру талаптарын орындауға және бас тарту негіздері болмауға тиіс.
Бұл жолда уақытша тұруға рұқсатпен (РВП) алдын ала тұрудың бәріне ортақ ең төменгі мерзімі белгіленбеген. Бірақ мұндай мерзімнің болмауы Қазақстанда шектеусіз болуға болады дегенді білдірмейді. Елге кірмес бұрын қолжетімді болу мерзімін бағалаңыз; кіргеннен кейін қабылдаушы тараптың хабарламасын және қазіргі көші-қон мәртебеңізді тексеріңіз. Қажет болса, ресейліктерге арналған 90/180 ережесінің жеке талдауын пайдаланыңыз.
Тұрақты тұруға өтініш бергендер үшін РВП алудың бөлек негізі көзделген: сол қағидалардың 2-қосымшасы 10-тармағының 8) тармақшасында 9-қосымша нысаны бойынша рұқсат алуға құжаттардың қабылданғаны туралы талон көрсетілген. Бұл — жеке рәсімдеу, өтініш берген сәтте болу мерзімінің автоматты түрде ұзартылуы емес. Құжаттар қабылданған кезде бірден осы негіз бойынша РВП рәсімдеуді және қолданылатын құжаттар жинағын нақтылаңыз; рұқсат етілген мерзімнің аяқталуын күтпеңіз.
Ересек өтініш берушінің құжаттары: не жинау керек?
Бағдар — карточка дайындауға арналған тізім емес, көші-қон қағидаларының 7-қосымшасындағы 10-тармақ. Ересек адамның әдеттегі алғашқы өтініші үшін мыналарды дайындаңыз:
- Қағидалардың 8-қосымшасы бойынша өтініш-сауалнама. Күндерді, бұрынғы тектерді және бұрын берілген өтініштер туралы мәліметтерді тексеріңіз; жауаптар құжаттарға сәйкес болуға тиіс.
- Шетелдік паспорт: салыстыруға арналған түпнұсқа және көшірме. Өтініш берілетін күні оның қолданылу мерзімінің аяқталуына 180 күнтізбелік күннен артық уақыт қалуы керек. Бұл тізімде РФ ішкі паспорты шетелдік паспортты алмастырмайды.
- Төлем қабілеттілігін растайтын құжат немесе оны растаудан босату негізін дәлелдейтін құжат.
- Азаматтығы және/немесе тұрақты тұратын мемлекеті аумағында соттылығының болуы не болмауы туралы сол мемлекеттің құзыретті органы берген құжат. Егер Ресейден басқа жерде де тұрақты тұрған болсаңыз, құжаттар жинағыңыз қай мемлекеттерді қамтуы керегін алдын ала нақтылаңыз. Тізімдегі босқындар мен жекелеген этникалық қазақтарға арналған ерекшеліктер РФ азаматтарының бәріне ортақ жеңілдік емес.
- Нотариаттық тәртіппен рәсімделген тұрғын үй құжаты: төлем қабілеттілігін растайтындар үшін жеке немесе заңды тұлғамен жасалған шарт не жеке немесе заңды тұлғаның кемінде 180 күнтізбелік күн мерзімге тұруға және тұрақты тіркелуге тұрғын үй беру туралы өтініші. Тиісті нысанды нотариуспен және құжат қабылдайтын бөлімшемен келісіңіз.
- Елге кіруге кедергі болатын аурулардың жоқтығы туралы 028/у нысанындағы медициналық анықтама.
- Өлшемі 35 × 45 мм бір фотосурет.
- Мемлекеттік баждың төленгенін растайтын құжат.
- Дактилоскопиялық тіркеуден өткені туралы анықтама. Ересек өтініш беруші саусақ іздерін тапсыруды міндетті емес рәсім деп санамауға немесе оны карточка кезеңіне қалдырмауға тиіс.
Сұранысқа ие кәсіп бойынша өтініш беру жолында қосымша салалық мемлекеттік органның қағидаларда көрсетілген кәсіп және біліктілік талаптарына сәйкестік туралы мәліметтері бар қолдаухаты көзделген. Түйіндемеде кәсіп атауын көрсету жеткіліксіз. 14–18 жастағы баланың келісімі әр ересектің өтінішіне емес, баланың ісіне қатысты.
ХҚКО арқылы тапсырған кезде ЖСН-ның болуы тексеріледі. Оны және жеке деректердің сәйкестігін алдын ала тексеріңіз. ЖСН өздігінен тұру құқығын бермейді және негізгі жинақтағы ешбір құжатты алмастырмайды.
Төлем қабілеттілігі: алдымен жеңілдікті, содан кейін соманы тексеру
Төлем қабілеттілігін растау қағидаларының 2-тармағына сәйкес Қазақстанның резидент банкі немесе Қазақстандағы бейрезидент банк филиалы берген, банктің уәкілетті тұлғасы қол қойған анықтама қажет. Ол шоттағы немесе шоттардағы ақшаның өтініш берілетін күні тиісті жылға арналған бюджет туралы заңда белгіленген 1320 есептік көрсеткіштен кем емес сомада екенін растайды. Ресей банкінің анықтамасы өздігінен банктің осы сипаттамасына сәйкес келмейді.
Бұл — мемлекетке төленетін баж емес, банктік шоттағы ақша. Осы формулаға пәтер сатып алу құнын автоматты түрде қоспаңыз: қолданыстағы № 531 бұйрықта тұрғын үй сатып алуға арналған бөлек формула жоқ. Дегенмен тұрғын үй құжаты жинақтың дербес бөлігі болып қала береді. Банк құжатының түпнұсқалығы өтініш берушінің келісімімен банкке сұрау жіберу арқылы тексеріледі.
«Халықтың көші-қоны туралы» заңның 49-бабында, атап айтқанда, этникалық қазақтарға, белгілі бір бұрынғы отандастарға, халықаралық шарттар бойынша оңайлатылған тәртіппен азаматтық алуға құқығы бар адамдар мен олардың отбасы мүшелеріне, сондай-ақ бекітілген тізімдегі сұранысқа ие кәсіп иелеріне ерекшеліктер көзделген. Ресей паспортының өзі босатуды дәлелдемейді. Алдымен нақты негізді және оны растайтын құжатты анықтаңыз, содан кейін банк анықтамасы мәселесін шешіңіз. Толығырақ — төлем қабілеттілігі туралы нұсқаулықта.
Тұрғын үй, анықтамалар және аудармалар: шығынға дейін нені келісу керек?
Меншік иесінің пәтерді жалға беруге ғана емес, тұрақты тіркелуге арналған құжатты рәсімдеуге де дайын екенін тексеріңіз. Қажетті нотариаттық нысаны мен мазмұны жоқ әдеттегі тұру шартын осы жинаққа дайын құжат деп санамаған жөн. Анықтамаларға ақы төлемес бұрын мекенжайды, мерзімді және тіркеуді талқылаңыз; тұрғын үй туралы нұсқаулық меншік иесімен сөйлесуге дайындалуға көмектеседі.
Төлем қабілеттілігі, соттылық және медициналық куәландыру құжаттары үшін 7-қосымшада 180 күнтізбелік күннен аспайтын мерзім белгіленген. Алайда медициналық нысанның өзінде үш ай туралы бөлек нұсқау бар. KLC-дің практикалық ұсынымы — кез келген 028/у анықтамасын автоматты түрде жарты жыл жарамды деп есептемей, құжат тапсыруды қысқарақ мерзім ішінде жоспарлау. Нормалар арасындағы айырмашылық медициналық анықтама туралы мақалада талданған.
Шет тіліндегі құжаттар қазақ немесе орыс тіліне аударылады; аударманың дұрыстығын нотариус куәландырады. Орыс тілінде жасалған құжат Ресейде берілгені үшін ғана аударуды қажет етпейді. Шетелдік ресми құжаттарды заңдастыру заң мен халықаралық шарттардағы ерекшеліктер ескеріле отырып қолданылады: нақты құжатқа қолданылатын ерекшелікті тексермей, апостильге автоматты түрде ақы төлемеңіз. Ресей анықтамасы үшін соттылық, аударма және апостиль туралы жеке талдауды пайдаланыңыз.
Дайындық жоспары: төрт бақылау кезеңі
| Қашан | Нені тексеру керек | Қашан келесі қадамға өтуге болады |
|---|---|---|
| Анықтамаларға тапсырыс бермес бұрын | Шетелдік паспорт, қолжетімді болу мерзімі, төлем қабілеттілігі бойынша жеңілдік, меншік иесінің дайындығы | Таңдалған жол іске асады; қажетті құжаттар мен шығындар түсінікті |
| Құжат тапсыруға жазылар алдында | Толық жинақ, ЖСН, нотариаттық құжаттар, анықтамалар мерзімі, дактилоскопия | Таңдалған күні құжаттар жарамды, паспорт мерзімінің аяқталуына 180 күннен артық уақыт бар |
| Құжаттар қабылданған кезде | Қабылдау талоны, тапсыру күні, нәтижені алу және тұрақты тұруға өтініш беру негізінде РВП рәсімдеу | Қабылдау расталған және заңды болудың бөлек жоспары бар |
| Шешімнен кейін | Мақұлдау немесе бас тартудың жазбаша себебі | Мақұлданса — тұрақты тіркеу мен карточка; бас тартылса — себеп пен шағымдану тәртібін талдау |
Мысалы, өтініш берушінің паспорты тағы сегіз ай жарамды, бірақ меншік иесі тұрақты тіркеуге келіспейді. Барлық қысқа мерзімді анықтамаларға бірден тапсырыс беру тиімсіз: алдымен тұрғын үй мен тапсыру күнін шешу керек. Екі айдан кейін паспорт «180 күннен артық» талабына сай келмей қалуы мүмкін. Бұл — қосымша заңдық мерзім емес, жоспарлау мысалы.
Өтініш қалай беріледі, қанша уақыт пен қаражат қажет?
Өтініш аумақтық полиция органдарына немесе «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы — ХҚКО арқылы жеке беріледі. Балалар мен сот әрекетке қабілетсіз деп таныған адамдар үшін қағидаларда өкілеттігін растайтын заңды өкілдер көзделген. Портал арқылы кезекті брондау бүкіл істі қашықтан тапсыруға айналдырмайды.
7-қосымшаға сәйкес қызмет көрсету мерзімі — қажетті құжаттар жинағы тапсырылған сәттен бастап 45 күнтізбелік күн. Бұл Ресей құжаттарын дайындау, тұрғын үй іздеу немесе болашақ карточканы жасау мерзімі емес. Рұқсат үшін баж төлем жасалған күні белгіленген 4 АЕК мөлшерінде болады. Төлемге дейін деректемелер мен төлем мақсатын тексеріңіз: ықтиярхат карточкасының бажы басқа кезеңге жатады. Нотариус, аударма, тексерулер мен банк қызметтері орындаушылардың тарифтері бойынша бөлек төленеді.
Құжаттар қабылданған кезде талонды немесе көзделген қолхатты алып, жинақтың көшірмесін сақтаңыз. Полиция мәліметтерді, оның ішінде банктік растаудың түпнұсқалығын тексеріп, қажетті келісулерді жүргізеді. Нәтиже — тұрақты тұруға рұқсат немесе уәжді бас тарту; жинақтың толық болуы әлі оң шешім дегенді білдірмейді.
Құжаттарды қабылдамаса, бас тартса немесе болу мерзімі аяқталса
Толық емес жинақ немесе мерзімі өткен құжаттар қабылдаудан бас тартуға әкелуі мүмкін. Себебі көрсетілген ресми құжатты сұраңыз, нақты кемшілікті түзетіңіз және бүкіл жинақтың мерзімдерін қайта тексеріңіз. Мұны өтінішті қарау нәтижесіндегі бас тартумен шатастырмаңыз.
Мәні бойынша бас тарту негіздерінің арасында — жалған мәліметтер, қолданылатын жеңілдіксіз расталмаған төлем қабілеттілігі, қылмыс үшін алынбаған немесе өтелмеген соттылық, міндетті дактилоскопиядан өтпеу, заңда көзделген көші-қон бұзушылықтары және 49-баптың өзге негіздері бар. Медициналық қарсы көрсетілімдер де көзделген, бірақ тиісті ереже әрекетке қабілетсіз адамдарға қолданылмайды. Бұл толық тізім емес: «бір айыппұл әрқашан бәріне жол жабады» деп уәде бермей, нақты тармақты және оған белгіленген ерекшеліктерді бағалау керек.
Қағидалардың 29-тармағына сәйкес тұрақты тұруға рұқсат алу туралы қайталама өтініш рұқсат беруден бас тарту немесе оның күшін жою туралы уәжді қорытынды шығарылғаннан кейін бір жылдан ерте емес беріледі. Бұл шектеу толық емес құжаттар жинағын қабылдаудан бас тартуға қатысты емес. Шешімге шағымдану — бөлек жол: жазбаша негізді алып, қолданылатын шағымдану тәртібін тексеріңіз. Құжаттарды түзету қабылданған бас тарту шешімінің күшін жоюға кепілдік бермейді. Жалған анықтамаларды пайдаланбаңыз және сауалнамада мәліметтерді жасырмаңыз.
Болу мерзімі аяқталып жатса, бұл мәселені тұрақты тұруға рұқсатты күтуден бөлек шешіңіз: елде болуыңыз заңды кезде РВП рәсімдеуді нақтылаңыз. Мерзім өтіп кетсе, мәртебеңізге сай әрекеттер мен ықтимал жауапкершілікті анықтау үшін көші-қон қызметіне жүгініңіз. Тұрақты тұруға өтініш беру бұрынғы бұзушылықты жоймайды және бәріне ортақ жеңілдік кезеңін туғызбайды.
Мақұлдаудан кейін не істеу керек және қазір неден бастау керек?
Рұқсаттан кейін тұрақты тіркеуге және ықтиярхат карточкасымен құжаттандыруға көшу керек. Карточкаға тапсырыс беруді алғашқы өтініштің орнына қолданбаңыз және мақұлдау туралы хабарламаны карточканың өзі деп санамаңыз. Келесі кезең тәртібі тұрақты тұруға рұқсат мақұлданғаннан кейінгі нұсқаулықта берілген.
Төрт деректен бастаңыз: шетелдік паспорттың аяқталу күні, қазіргі болу негізі, жеңілдік құжаты немесе банктік растау, тұрақты тіркеуге келісілген тұрғын үй. Содан кейін тапсыру күнін белгілеп, анықтамаларды соған қарай жинаңыз.
Өз жолыңыз бен құжаттар жинағын тексеру қажет болса, KLC-ге «Визалар, уақытша және тұрақты тұруға рұқсаттар» қызметі бойынша жүгініңіз. Алғашқы талдау үшін азаматтықты, қазіргі мәртебені, паспорт мерзімдерін және тұрғын үй жағдайын сипаттау жеткілікті; толық құжаттарды ашық пікірлерге жібермеңіз. Жеке тексеру қолданылатын талаптарды анықтауға көмектеседі, бірақ полиция шешіміне кепілдік бермейді.
Ресми дереккөздер
- ІІМ-нің № 992 қағидалары: 3-тарау, 2, 7, 8 және 9-қосымшалар — өтініш берушілер, тапсыру, құжаттар, тұрақты тұруға өтініш бергендер үшін РВП, мерзім, баж және бас тарту.
- Төлем қабілеттілігі туралы ІІМ-нің № 531 қағидалары — банк, шоттағы сома және анықтаманы тексеру.
- «Халықтың көші-қоны туралы» заң, 49-бап — бас тарту негіздері және ерекшеліктер.