Қазақстанда тұрақты тұруға алғаш рет өтініш беретін РФ азаматына ІІМ-нің № 992 қағидаларына 8-қосымшадағы өтініш-сауалнама қажет. Оны қолмен немесе компьютерде толтыруға болады. Нысан толық жауап беруді талап етеді: сөздерді қысқартуға, аббревиатураларды қолдануға, түзету енгізуге және сызықша қоюға болмайды. Төменде бөтен адамның деректері жазылған ойдан шығарылған «әмбебап үлгі» емес, мәліметтерді жинау және толтырылған нысанды тексеру тәртібі берілген.
Бұл — ықтиярхат карточкасын рәсімдеуге дейін берілетін тұрақты тұруға рұқсат алу туралы өтініш. Қолда бар карточканы ауыстыру тәртібі басқа. Мақала кәмелетке толған Ресей азаматына арналған; балалардың құжаттар топтамасы мұнда қарастырылмайды.
2026 жылғы 15 қыркүйекте ІІМ-нің қолданыстағы қағидалары бойынша тексерілді: 7-қосымшаның 10-тармағы 1) тармақшасы құжатқа қойылатын талапты белгілейді, ал 8-қосымшада нысанның өзі және оны толтыру жөніндегі ескертпе бар.
Нысанды қайдан алуға болады және өмірбаян қажет пе
Жоғарыдағы сілтеме арқылы Қағидалардың ресми мәтінін ашып, «Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру туралы өтініш-сауалнама» деген тақырыбы бар 8-қосымшаны табыңыз. Құжат бетіндегі жүктеу функциясын пайдаланыңыз немесе құжат тапсыратын бөлімшеден қолданыстағы бланкіні алыңыз. Толтыру алдында тақырыбын, нөмірленген 14 тармағын және соңғы ескертпесін салыстырыңыз.
7-қосымшадағы тексерілген құжаттар тізімінде жеке өмірбаян көрсетілмеген. Оқу мен жұмыс туралы мәліметтер сауалнаманың 13-тармағында беріледі. Сондықтан өмір жолын еркін баяндау белгіленген нысандағы өтінішті алмастырмайды. Егер сізге өмірбаян енгізілген басқа тізім берілсе, оның қай рәсімге қатысты екенін және бұл тармақ қолданыстағы қай нормаға негізделгенін нақтылаңыз. Азаматтық алуға қойылатын талаптарды тұрақты тұруды рәсімдеуге қолданбаңыз.
Толтыру алдында нені жинау керек
Бұл — сауалнамаға қажет мәліметтердің жұмыс тізімі, өтінішке қосылатын қосымша міндетті құжаттар топтамасы емес:
- Шетелге шығуға арналған паспорт: тегі мен атының жазылуы, азаматтығы, туған күні мен елі, құжат деректемелері және қолданылу мерзімі.
- Бар болса, жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН); нысанның өзінде осындай ескерту бар. ХҚКО арқылы өтініш бергенде ЖСН-ның болуы қызмет қағидалары бойынша бөлек тексеріледі: бланкідегі ескерту ЖСН дайындауды өткізіп жіберуге болады дегенді білдірмейді.
- Егер сізге қатысты болса, тегін, атын немесе әкесінің атын өзгерту туралы, неке қию не некені бұзу туралы құжаттар.
- Қазақстандағы нақты тұрғылықты мекенжай мен телефон; 11-тармақтың кестесіне арналған отбасы мүшелерінің мәліметтері.
- Оқу және еңбек жолының хронологиясы: басталған және аяқталған айы мен жылы, оқу орындары мен ұйымдардың толық атаулары, лауазымдары және мекенжайлары.
- Тұрақты тұруға бұрын берілген өтініштер туралы мәліметтер: қашан, қай органға берілді және нәтижесі қандай болды.
KLC алдымен құжаттарға сүйеніп бастапқы нұсқаны дайындап, содан кейін тексерілген деректерді бланкіге көшіруді ұсынады. Үлгіні тексерту үшін паспорт деректерін ашық топтарға жібермеңіз.
Жеке мәліметтер мен отбасы бөлімін қалай толтыру керек
1–2-тармақтар: мәртебе және аты-жөні. РФ азаматы азаматтығы жоқ адам емес, шетел азаматы деген құқықтық мәртебені көрсетеді. Тегі мен аты жеке басын куәландыратын құжатқа сәйкес орыс және латын әліпбиінің әріптерімен жазылуға тиіс. Транслитерацияны өзіңіз ойлап таппаңыз. Тегі, аты немесе әкесінің аты өзгерген болса, нысан бұрынғы деректерді, өзгерту себебі мен күнін сұрайды.
3–9-тармақтар: туу, азаматтық және құжаттар. Туған күніңіз бен еліңізді құжаттан көшіріңіз. Бұрынғы азаматтыққа қатысты оның қайда, қашан және қандай негізде тоқтатылғаны туралы мәліметтер көзделген. Азаматтық пен ұлт — бөлек жолдар; екеуіне автоматты түрде бірдей жауап жазбаңыз. Отбасылық жағдай нысанда сұралған неке қию немесе некені бұзу туралы куәлік деректемелерімен толықтырылады. Паспорт бөлімінде құжатты берген ел, құжат түрі, нөмірі, сериясы, берілген күні және қолданылу мерзімі көрсетіледі.
10–11-тармақтар: мекенжай және отбасы. 10-тармақта әлі жалға алмаған болашақ пәтер емес, Қазақстандағы нақты тұратын мекенжай сұралады. Отбасы мүшелерінің кестесінде туыстық дәрежесі, тегі, аты және бар болса әкесінің аты, туған жылы мен елі, азаматтығы, тұрғылықты мекенжайы және бар болса ЖСН көрсетіледі. Отбасының бір бөлігі Ресейде тұрса, барлығына өзіңіздің қазақстандық мекенжайыңызды жазбаңыз. Сіздің жағдайыңызда қай туыстарды көрсету керектігі түсініксіз болса, қабылдайтын бөлімшеден нақтылаңыз: кестенің тақырыбы туыстардың толық шеңберін өздігінен белгілемейді.
Сұрақ сізге қатысты болмаса, сызықша қоймаңыз: нысан ескертпесі бұған тыйым салады. Мысалы, бұрын шынымен өтініш бермеген болсаңыз, 12-тармаққа «Бұрын өтініш берген жоқпын» деп сөзбен шынайы жауап беріңіз. Жауабы бірден түсінікті емес күрделі жағдайда жолды толтыру үшін дерек ойлап таппай, тұжырымды дайындық кезінде нақтылаңыз.
Оқу, жұмыс, бұрынғы өтініштер және сотталу
12-тармақ Қазақстанда дәл тұрақты тұруға бұрын берілген өтініштерге қатысты. Өтініш берген болсаңыз, күнін, органын және шешімін көрсетіңіз. Бұл тарихты сапарлар немесе алынған уақытша тұруға рұқсаттар тізімімен алмастырмаңыз.
13-тармақ еңбек қызметі мен оқуды біріктіреді. Кестеде әр жазба үшін қабылданған және шыққан айы мен жылы, ұйымның не оқу орнының атауы көрсетілген лауазым, жұмыс немесе оқу орнының мекенжайы көзделген. Бұл нысанда «тек соңғы бес жыл» немесе «тек соңғы он жыл» деген кезең көрсетілмеген. Талаптарды тексермей, бөтен үлгіге қарап тарихыңызды қысқартпаңыз.
KLC ұсынатын практикалық дайындық тәсілі: «оқу → жұмыс → келесі кезең» ретін құрып, күндерді құжаттармен салыстырыңыз және үзілістерді, өзін-өзі жұмыспен қамту кезеңдерін немесе оқу мен жұмыстың қатар жүруін нақтылау үшін бөлек белгілеңіз. Бұл — Қағидалар белгілеген жеке формат емес, хронологияны тексеру жөніндегі ұсыныс. Жолдар жетпесе, жалғасын қалай рәсімдеу керектігін қабылдайтын бөлімшеден алдын ала сұраңыз; бір бетке сыйғызу үшін мәтінді оқылмайтындай ұсақтатпаңыз және кезеңдерді алып тастамаңыз.
14-тармақта заңды күшіне енген сот үкімімен сотталу туралы нақты сұрақ бар. Оны ресми бланкіден толық оқыңыз: тұжырым күнделікті тілдегі «қазір соттылығыңыз бар ма?» деген сұрақпен шектелмейді. Егер бұрын үкім шығарылып, оның санатына немесе кейінгі шешімдерге байланысты қалай жауап беруге күмәндансаңыз, жеке талдау үшін сот құжаттарын дайындаңыз. Топтамадағы соттылық туралы анықтама сауалнама сұрағына шынайы жауап беру міндетін жоймайды. Анықтаманы дайындаудың жалпы тәртібі бөлек мақалада қарастырылған.
Басып шығару және тапсыру алдындағы бес тексеру
| Нені тексеру керек | Немен салыстыру керек | Тапсырғанға дейін нені түзету керек |
|---|---|---|
| Аты-жөні мен паспорт деректемелері | Шетелдік паспорт және аты-жөнін өзгерту құжаттары | Өз бетінше жасалған транслитерацияны, көрсетілмеген бұрынғы текті, нөмірдегі қатені |
| Отбасы туралы мәліметтер мен мекенжайлар | Куәліктер және әр адамның нақты деректері | Ескірген отбасылық жағдайды немесе әр елде тұратындарға бір мекенжай жазуды |
| Оқу мен жұмыс | Жиналған хронология және растайтын құжаттар | Қате айларды, қысқартылған атауларды, бөтен үлгіден келген олқылықтарды |
| Бұрынғы өтініштер мен үкімдер туралы жауаптар | Істеріңіз бойынша шешімдер және сұрақтардың дәл мәтіні | Құжат не жеке тексеру қажет жерде жадқа сүйеніп берілген жауапты |
| Рәсімдеу және қосымшалар | Нысан ескертпесі және нақты тапсырылатын топтама | Сызықшаларды, түзетулерді, оқылмайтын мәтінді және топтамада жоқ құжаттарды тізімге енгізуді |
Мысалы, өтініш беруші некеге тұрғаннан кейін тегін өзгерткен, ал диплом бұрынғы тегіне берілген. Сауалнаманың 2-тармағында өзгерісті көрсетіп, оқу туралы мәліметтердің сол адамға қатысты екенін тексеру керек. Қағаздарды сырттай бірізді ету үшін ескі құжаттың атауындағы немесе деректемелеріндегі текті «түзетуге» болмайды. Бұл — салыстырып тексеруге арналған мысал, KLC клиентінің оқиғасы емес.
Нені қабылдау кезінде толтыру керек және қатені қалай түзетеді
Соңында өтінішпен бірге нақты ұсынатын құжаттар тізіледі. Басқа өтініш берушінің тізімін көшірмеңіз: төлем қабілеттілігін растаудан босату негіздері мен отбасылық істің құрамы өзгеше болуы мүмкін. Топтаманы алғашқы өтініш берудің толық тәртібімен салыстырыңыз.
Нысанда өтініш берушінің қолы, өтініш берілген күн және заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәліметтерді пайдалануға бөлек келісім бар. Төменде қызметкер өтінішке оның қатысуымен қол қойылғанын растайды. Практикалық ұсыныс — соңғы данасына алдын ала қол қоймай, қабылдау кезінде қызметкердің нұсқауымен қол қою. Өтінішті қабылдау және қолды тексеру туралы қызметтік бөлікті қызметкердің орнына толтырмаңыз.
Тапсырғанға дейін қате байқасаңыз, түзетілген таза дана дайындаңыз: ескертпе сауалнамада түзетулерге жол бермейді. Қате құжат қабылданғаннан кейін анықталса, құжаттарды қабылдаған органға хабарласып, қабылдауды растайтын құжаттың деректемелерін беріңіз және түзету тәртібін біліңіз. Компьютеріңіздегі файлды ауыстыру тапсырылған өтінішті түзетпейді.
Дұрыс толтырылған сауалнама — істің бір бөлігі ғана, ол рұқсат берілетініне кепілдік бермейді. Қарау мерзімдері, баж, жауап күткен кездегі заңды болу және бас тартудан кейінгі әрекеттер алғашқы өтініш туралы жалпы нұсқаулықта талданған. Елде болу мерзімін бұзып қойған болсаңыз, сауалнаманы толтыру мұны өздігінен түзетпейді: жағдайды көші-қон қызметімен және заңгермен бөлек талдау қажет.
Келесі қадам
Алдымен бланкіні 8-қосымшамен салыстырып, жеке мәліметтерді жинаңыз және жоғарыдағы кестенің бес жолын тексеріңіз. Содан кейін сауалнаманың бастапқы нұсқасындағы қате үшін ғана анықтамаларды қайта тапсырыс бермей, толық құжаттар топтамасын тексеруге көшіңіз.
Өтініш пен толық құжаттар топтамасын тексерту қажет болса, «Визалар, уақытша тұруға рұқсат және ықтиярхат» бөлімін ашып, өтінім беру батырмасын басыңыз (орысша нұсқада «Оформить заявку») — ол KLC-нің Telegram парақшасына апарады. Тұрақты тұруға алғаш рет өтініш беруге дайындалып жатқаныңызды және сауалнаманы тексерткіңіз келетінін жазыңыз. KLC-ге жүгіну мемлекеттік өтінішті алмастырмайды және оны көші-қон қызметіне бермейді. Жеке құжаттар топтамасы, даулы тұжырымдар және көмек көрсету шарттары жеке талдау кезінде нақтыланады.