Жұмыс берушіні ауыстырғанда бұрын берілген уақытша тұруға рұқсаттың (УТР) аяқталу күніне ғана сүйенбеңіз. ЕАЭО еңбекшісінің уақытша болу мерзімі шартпен байланысты. Бұрынғы шарттың тоқтатылған күнін, жаңа шартты, ЕШЕБЖ мәліметтерін және жаңа негіз бойынша тұруды ресімдеуді салыстыру қажет. 15 күн туралы ереже УТР автоматты түрде ұзартылады дегенді білдірмейді.
Бұл нұсқаулық Қазақстанда заңды түрде жүрген, жұмыс негізінде УТР алған және басқа жұмыс берушіге ауысатын Ресей немесе өзге ЕАЭО мемлекетінің азаматына арналған. Мұнда дербес кәсіпкерлік емес, еңбек шарты қарастырылады. ЕАЭО-ға кірмейтін елдердің азаматтары мен тұрудың өзге негіздері бөлек талдауды қажет етеді.
2026 жылғы 12 қыркүйекте ЕАЭО туралы шарт, Қазақстанда болу және УТР беру қағидалары, ЕШЕБЖ қағидалары бойынша тексерілді. Төмендегі әрекеттер реті — KLC ұсынымы; ол нақты құжаттар бойынша көші-қон қызметінің шешімін алмастырмайды.
Алдымен 15 күннің қолданылуын тексеріңіз
ЕАЭО туралы шарттың 97-бабының 9-тармағы мүше мемлекет еңбекшісіне бұрынғы шарт жұмысқа орналасу мемлекетіне кірген күннен бастап 90 тәулік өткеннен кейін мерзімінен бұрын бұзылған жағдайда елден шықпай, 15 күн ішінде жаңа еңбек немесе азаматтық-құқықтық шарт жасасуға құқық береді.
Нормадағы барлық шарт маңызды. Шарт мерзімінің әдеттегі аяқталуын мерзімінен бұрын бұзумен автоматты түрде теңестіруге болмайды. 90 тәулік өткенге дейінгі жағдай да бұл тармақта сипатталмаған. Бұл — жаңа шарт жасасу құқығы, УТР беруге уәде немесе 15 күн бойы ештеңе ресімдемеуге рұқсат емес.
Сол баптың 5-тармағы жұмыскер мен оның отбасы мүшелерінің уақытша болу мерзімін шарттың мерзімімен байланыстырады. Сондықтан аяқталу күні кейінірек көрсетілген УТР файлының болуы жұмыстан кейін не істеу керек деген сұраққа өздігінен жауап бермейді. Жұмыстан шыққанға дейін, ал ол аяқталып қойса — кідірмей, көші-қон қызметінен қолданылатын ресімдеу тәртібі мен заңды болу мерзімін нақтылаңыз.
Негіз: ЕАЭО туралы шарт, 97-баптың 5 және 9-тармақтары.
Төрт күнді және растайтын құжаттарды жинаңыз
| Нені жинау керек | Қайдан тексеру керек | Қандай сұрақты шешеді |
|---|---|---|
| Кіру күні және сапарлар тарихы | Паспорт пен шекарадан өту мәліметтері | 90 тәулік туралы шарт орындалды ма және болу жағдайы қандай |
| Бұрынғы шарттың тоқтатылған күні мен негізі | Шарт және оны тоқтату туралы құжат | Бұзу мерзімінен бұрын болды ма; ауысу қай оқиғамен байланысты |
| Жаңа шартқа қол қойылған күн және оның мерзімі | Екі тарап қол қойған дана | Тек ұсыныс емес, расталған жаңа жұмыс бар ма |
| УТР деректері және паспорт мерзімі | Берілген рұқсат және жарамды паспорт | Жаңа ресімдеу кезінде қандай мәліметтер мен шектеулер ескеріледі |
Мысал: жұмыскер Қазақстанда 90 тәуліктен астам жүр, оның бір жылдық шарты мерзімінен бұрын бұзылды. Жаңа жұмыс беруші бір аптадан кейін жұмысқа шығуды ұсынады, бірақ шартқа әлі қол қойылмаған. Жұмыс туралы уәде 97-бап бойынша жаңа шарт жасасуға тең емес. Ауысқанға дейін ауызша келісілген соңғы жұмыс күнінен жай ғана 15 күн санау емес, шартқа қол қою мен тұруды ресімдеуді келісу қажет.
Жұмыскермен бірге отбасы тұрса, оның құжаттарын да тексеруге беріңіз: 97-баптың 5-тармағы отбасы мүшелеріне де қатысты. Жұмыскер негізінің өзгеруі олардың жағдайына еш әсер етпейді деп санамаңыз.
Бұрынғы және жаңа жұмыс берушінің міндеттерін ажыратыңыз
ЕШЕБЖ қағидаларының 12-тармағына сәйкес бұрынғы жұмыс беруші еңбек шартының тоқтатылғаны туралы мәліметті тоқтатылған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей енгізеді. 7-тармаққа сәйкес жаңа жұмыс беруші жаңадан жасалған шарт туралы мәліметті екі тарап қол қойған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей енгізеді.
Бұлар — әртүрлі мерзімдер мен әрекеттер. Олар ЕАЭО туралы шарттағы 15 күнге қосылмайды және рұқсат етілген болудың қосымша кезеңін жасамайды. Кадр қызметтерінен күндерді, ЖСН-ді, жұмыс берушінің деректерін және жазбалардың мәртебесін тексеруді сұраңыз. Қате болса, түзетуді келісіңіз; деректердің сәйкестігін тексеру үшін «шарт жіберілді» деген хабарлама жеткіліксіз.
УТР беру қағидалары ЕШЕБЖ мәліметтерінің жұмыс беруші деректеріне, соның ішінде жұмыскермен шарт жасалғаны туралы мәліметке сәйкестігін тексеруді көздейді. Еңбек негізіне арналған тізімде ЕШЕБЖ-де тіркелген еңбек шарты бар. Сондықтан УТР-ға құжат тапсыру мен жаңа жұмыс туралы мәліметті енгізуді өзара келісу қажет.
Негіздер: ЕШЕБЖ қағидалары, 7 және 12-тармақтар; УТР беру қағидалары, 10-тармақ және 2-қосымшаның 10-жолы.
Шартты ғана емес, тұру құжаттарын да тексеріңіз
Жаңа ресімдеуді тексеру үшін қолданыстағы УТР-ды, паспортты, бұрынғы және жаңа шарттарды, жұмыстың тоқтатылғаны туралы құжатты және жаңа шарттың тіркелуі туралы мәліметтерді дайындаңыз. Бұл — жағдайды талдауға арналған жұмыс жиынтығы, құжат тапсырудың толық тізімі емес.
УТР құжаттарының тізімінде өтініш-сауалнама, жеке басты куәландыратын құжат, Saqtandyry жүйесінде тіркелген медициналық сақтандыру, белгілі шартпен талап етілетін тұруға нотариат куәландырған келісім және дактилоскопиядан өту туралы анықтама бөлек көзделген. Көрсетілетін қызметті алушы берілетін тұрғынжайдың меншік иесі болмаса, келісім қажет. Қажетті құжаттар мен оларды ұсыну тәсілін жағдайыңызға және өтініш беру арнасына қарай тексеріңіз. Толық бастапқы жол еңбек шарты бойынша УТР туралы нұсқаулықта берілген.
Болу қағидаларының 10-тармағына сәйкес тиісті еңбек рұқсаттарынан босатылғандарға УТР жыл сайын ұзарту мүмкіндігімен бір жылға, бірақ шарт мерзімінен аспайтын уақытқа ресімделеді; УТР мерзімі паспортпен де шектеледі. Ресімдеуді тексермей, ескі рұқсат мерзімінің қалдығын жаңа жұмысқа ауыстырмаңыз.
УТР беру мемлекеттік қызметі тегін; нормативтік мерзім — бір жұмыс күні. Мемлекеттік корпорация арқылы тапсырғанда қабылдау күні есептелмейді. Бұл жұмыс берушіні ауыстырудың бүкіл мерзімі емес: шарт дайындау, мәлімет енгізу, сақтандыру және нотариаттық әрекеттер бөлек жоспарлауды қажет етеді әрі бөлек құны болуы мүмкін.
Негіздер: УТР беру қағидалары, 7-тармақ және 2-қосымша; болу қағидалары, 10-тармақ.
Болу мерзімі қазірдің өзінде күмән туғызса
Кері күнмен жасалған жаңа шарт, қысқа мерзімге шығу немесе келу туралы қайта хабарлама беру бұзушылықты автоматты түрде жояды деп есептемеңіз. Нақты күндер мен құжаттарды жинап, болудың заңдылығын және әрі қарайғы тәртіпті тексеру үшін көші-қон қызметіне жүгініңіз. Ескі УТР-дағы соңғы күнге дейін күтпеңіз.
УТР беру қағидаларының 5-тармағында рұқсат етілген болу мерзімі аяқталғаннан кейін және белгілі шарттармен әкімшілік жауаптылыққа тарту туралы шешімнен кейін құжат тапсыру ережелері бар. Бұл мерзімді әдейі өткізіп алуға рұқсат немесе жауаптылықсыз ресімдеуге кепілдік емес. Мерзім өтіп кетсе, бұрынғы күндерді жасырмай, оны және жаңа еңбек негізін бірге талдау қажет.
Негіз: УТР беру қағидалары, 5-тармақ.
Келесі қадам
Тексеру үшін кестедегі төрт күнді, азаматтықты, жұмыс құжаттарын, УТР-ды, паспортты және отбасы туралы мәліметті беріңіз. Құжаттарды кім тапсыратынын, жаңа шарт ЕШЕБЖ-ге қашан енгізілетінін және тұрудың ресімделгенін қандай нәтиже растайтынын нақтылаңыз.
Негізді тексеріп, УТР құжаттарының жеке тізімін алу. Сауалнама бастапқы тізімді береді; жеке жиынтық пен жұмыс берушіні ауыстыру тәртібі жеке талдау кезінде нақтыланады. Сүйемелдеу сипаттамасы «Визалар, уақытша және тұрақты тұру» бетінде берілген.