2026 жылы өтініш беру негізіңізді тексермей, «ықтиярхат үшін қазақ тілі қажет емес» деп жауап беруге болмайды. Тұрақты тұру үшін ҚАЗТЕСТ, сауалнама және әңгімелесу қамтылған пилот қолданылады. Оның қағидаларында тамызда кеңейтілген ерекшеліктер де бар. Ресей азаматтығының өзі жалпы босату негізі ретінде көрсетілмеген.
Материал Қазақстанда тұрақты тұруды жоспарлап, тест қажет пе және келесі қадам қандай екенін анықтағысы келетін РФ азаматына арналған. 2026 жылғы 16 қыркүйекте тексерілді. Пилот 2026 жылғы 31 желтоқсанға дейін қолданылады; кейінірек өтініш берер алдында оның автоматты түрде тоқтатылғанын немесе ұзартылғанын болжамай, реттеуді қайта тексеру қажет.
Негізгі дереккөздер — пилот туралы № 41/60/47 бірлескен бұйрық және 2026 жылғы шілде–тамызда қол қойылған өзгерістер. ІІМ-нің жалпы құжаттар тізбесін ғана оқу жеткіліксіз: онда пилоттық бағалаудың толық рәсімі жоқ. Төменде тесттің қолданылуын тексеру қарастырылған, бұл ықтиярхат алудың толық тәртібі емес.
Алдымен рәсімді анықтаңыз
| Сіздің жағдайыңыз | Нені тексеру керек |
|---|---|
| Тұрақты тұруға алғаш рет өтініш бересіз | Пилот қолданыла ма және расталған ерекшелік бар ма; пилот қолданылса, ҚАЗТЕСТ көзделген. |
| Пилот ерекшеліктеріне жататын негізіңіз бар | Растайтын құжаттар мен нақты тармақты; бағалаудан босату тұрақты тұрудың барлық шарттарынан босатпайды. |
| Жұмыс немесе оқу үшін УТР рәсімдейсіз | Тұрақты тұруға арналған тестті бұл мақсатқа қолданбаңыз; кейін тұрақты тұруға ауысқанда қолданылуы қайта тексеріледі. |
| Тұрақты тұруға рұқсат берілген, енді ықтиярхат карточкасы қажет | Бұл алғашқы рұқсатты рәсімдеуге жіберу үшін жаңа бағалау емес, карточка беру қағидалары бойынша бөлек құжаттандыру. |
| Қазақстан азаматтығына өтініш бересіз | Азаматтықтың бөлек қағидаларын тексеріңіз; тест пен ерекшеліктерді ықтиярхатқа автоматты түрде қолдануға болмайды. |
Тұрақты тұруға рұқсат пен ықтиярхат карточкасы — әртүрлі кезеңдер. ІІМ-нің № 266 қағидаларындағы қызмет талаптарының 10-тармағы бойынша карточка беруге арналған тізбеде тіл сертификаты көрсетілмеген. Бұл рұқсат алғанға дейін пилотты тексеруді жоймайды. Сол сияқты еңбек шарты бойынша УТР мақсатты тұрақты тұруға өзгерткенде автоматты босатуды дәлелдемейді.
Кімдер ерекшеліктерге жатады: тамыздағы редакцияны ескеріңіз
Пилоттың 1-қосымшасындағы 3-тармақтың жаңа редакциясы еңбек қызметі, бизнес-иммиграция, инвесторлық және туристік қызмет, білім алу, гуманитарлық және саяси себептермен келетін шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға, сондай-ақ олардың отбасы мүшелеріне осы қағидалардың қолданылмайтынын белгілейді. Онда мыналар да аталған:
- кәмелетке толмағандар;
- әрекетке қабілетсіз адамдар;
- бұрынғы отандастар;
- отбасының бірігуі мақсатында ата-ана ретінде келген 60 жастан асқан адамдар;
- Қазақстан заңнамасы мойындайтын некесі кемінде бір жылға созылған және жұбайлардың бірі Қазақстан азаматы не Қазақстанда тұрақты тұратын шетелдік болған жағдайда, ерлі-зайыптылардың қосылуы мақсатында келген адамдар.
«60 жастан асқан» шартын «кез келген зейнеткер» деп алмастыруға болмайды. Отбасылық жағдайда өтініштің мақсаты мен туыстың мәртебесі маңызды; кез келген шетелдікпен некеде болу да осы ерекшелікті бермейді. Бұрынғы отандас — Қазақ КСР-інде немесе Қазақстанда туған не бұрын олардың азаматтығында болған және шетелде тұрақты тұратын адам: «Халықтың көші-қоны туралы» заңның 1-бабы, 1-1-тармақшасы. Осы мәртебенің қолданылуын растайтын дәлелдерді дайындаңыз — Қазақстанмен байланысыңыз бар екенін ауызша айту жеткіліксіз.
Бағалаудан өткені туралы құжатқа қатысты бөлек ерекшеліктер пилоттың 3-қосымшасындағы 5-тармақтың 1-тармақшасында көзделген. Атап айтқанда, олар белгілі бір инвесторларға, сұранысқа ие кәсіп иелеріне және уәкілетті органдардың қолдаухаттары бойынша белгіленген үлесі немесе құзыреттері бар адамдарға қатысты. Бұл кез келген кәсіпкерді немесе маманды тек кәсібінің атауына қарай босату емес. Негіз бен қажетті қолдаухат жеке тексеріледі.
Уақытша кіру мақсатына байланысты ерекшелікті тестсіз тұрақты тұруға дайын рұқсат деп санамаңыз. Жазылмас бұрын тұрақты тұру туралы өтінішіңізге қай тәртіп қолданылатынын растатыңыз. Тестілеуден немесе өлшемшарттық бағалаудан босату мен төлем қабілеттілігін растаудан босату — бөлек мәселелер.
Пилот қолданылса: ҚАЗТЕСТ қалай өтеді?
Пилоттың 1-қосымшасындағы 4 және 6-тармақтарға сәйкес, қазақ тілінен онлайн-диагностикалық тестілеу көзделген:
- барлығы 60 тапсырма, ұзақтығы 1 сағат 10 минут;
- тыңдалым — 20 минутта 20 тапсырма;
- оқылым — 50 минутта 40 тапсырма;
- сертификат алу үшін екі блоктың орташа пайызы емес, әр блокта кемінде 70% нәтиже қажет;
- нәтижелер тестілеу өткізілген және прокторингпен тексеру аяқталған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде беріледі.
Өтініштер Ұлттық тестілеу орталығының app.testcenter.kz интернет-ресурсы арқылы қабылданады. Қағидалар өтінішті, сәйкестендіруге арналған фотосуретті және жеке басты куәландыратын құжатты көрсетуді көздейді. Тіркелмес бұрын паспорт деректері мен таңдалған тест түрін салыстырыңыз: тіл курсын аяқтау сертификаты осы тәртіп бойынша ҚАЗТЕСТ нәтижесіне тең емес.
Төлем тіркеу жүйесінің төлем сервистері арқылы онлайн, қолма-қол ақшасыз жүргізіледі; растау құжаты — электрондық түбіртек. Төлем жасамас бұрын ағымдағы бағаны ресми жүйеден тексеріңіз. Мұнда расталмаған тариф келтірілмейді және делдалға «кепілді рұқсат үшін» ақша төлеу ұсынылмайды.
Тест прокторингпен өткізіледі. Техникалық нұсқаулықты, көмекші материалдар мен бөгде құралдарды пайдалануға тыйымдарды алдын ала оқыңыз. 4-тармақ бойынша қағидаларды бұзу тест тапсырудан 30 күнтізбелік күнге шеттетуге әкеледі. Мүгедектігі бар адамдар үшін 5-тармақта арнайы жағдайлар мен қосымша 40 минут көзделген; оларды тест басталғаннан кейін емес, өтініш бергенде растайтын құжатпен келісу қажет.
70% жиналмаса немесе бір блок қана сәтті тапсырылса
1-қосымшаның 6–8-тармақтары бойынша шекті нәтижеге жетпегенде сәтті тапсырғаны туралы сертификат емес, тестілеу туралы анықтама беріледі. Бір немесе екі блоктағы нәтиже 70%-дан төмен болса, соңғы тапсыру күнінен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде екі реттен артық емес қайта тестілеу көзделген. Әр талпыныс үшін тіркелу және төлем қажет.
Бұл қағиданы көші-қон сауалнамасын қайта беру мерзімдерімен шатастырмаңыз: ол — басқа кезең. Мысалы, оқылымнан 80% және тыңдалымнан 65% алу орташа нәтиже 70%-дан жоғары болса да, әр блокқа қойылатын талапты орындамайды. Қайта төлем жасамас бұрын жеке кабинеттен қолжетімді күн мен қолданыстағы тәртіпті нақтылаңыз.
Сертификат — тұрақты тұруға рұқсат емес
ҚАЗТЕСТ-ті сәтті тапсырғаннан кейін өтініш беруші migration.enbek.kz порталында сауалнама толтырады. 1-қосымшаның 10-тармағы оны өз таңдауы бойынша қазақ немесе орыс тілінде толтыруға мүмкіндік береді. Сауалнаманы орыс тілінде толтыру мүмкіндігі сіздің жағдайыңызға қолданылатын тесттен босатпайды.
Одан кейін балдық бағалау, тексерулер және әңгімелесу өтеді. Тамыздағы редакция бойынша әңгімелесуді өтініш беруші тұрақты тұруды жоспарлаған өңірдің жергілікті атқарушы органы ұйымдастырады. Визасыз елдерден келген өтініш берушілер үшін комиссия көзделген; әңгімелесу бетпе-бет немесе қашықтан өткізілуі мүмкін. Күні, форматы және орны хабарламадан тексеріледі.
1-қосымшаның жаңартылған 27-тармағына сәйкес, бес кезеңді цифрлық бағалау мерзімі — сауалнама түскен күннен бастап 30 жұмыс күнінен аспайды. Бұл тіл үйренуді бастағаннан дайын ықтиярхат карточкасын алғанға дейінгі мерзім емес. Оң нәтиже қызметті әрі қарай алуға жол ашады; сертификат пен жіберу рұқсат берілетініне кепілдік бермейді.
Сапар мен өтініш алдында нені тексеру керек?
- Нақты мақсатты жазыңыз: УТР, тұрақты тұруға алғашқы рұқсат, мақұлдаудан кейінгі карточка немесе азаматтық.
- Негізіңізді пилотпен және қолданыстағы ерекшеліктермен салыстырыңыз. Жағдайыңызға қарай жасты, туыстықты, неке ұзақтығын, жұбай мәртебесін немесе басқа мәлімделген негізді растайтын құжаттарды дайындаңыз.
- Қабылдайтын бөлімшеден бағалау қолданыла ма және ерекшелікті қандай құжат растайтынын нақтылаңыз. Қолданылса, тек тест күнін емес, ҚАЗТЕСТ тәртібі мен одан кейінгі кезеңдерді келісіңіз.
- Паспортты, анықтамалардың жарамдылық мерзімдерін, тұрғын үйді және тұрақты тұруға арналған өзге құжаттарды бөлек тексеріңіз. ІІМ-нің № 992 қағидаларындағы жалпы тізбені пилот сізге қажет емес деген дәлел ретінде қолдануға болмайды.
- Елге кіргеннен кейін келу туралы хабарламаны және заңды болу мерзімін бақылаңыз. Курстар, тестке жазылу, сертификат және сауалнама дайындау өздігінен бұл мерзімді ұзартпайды.
Сұрау үшін мына тұжырымды пайдалануға болады: «Менің өтініш беру негізіме 2026 жылғы шілде–тамыз өзгерістері бар № 41/60/47 пилоты қолданыла ма, нақтылауыңызды сұраймын. Ерекшелік қолданылса, оны растайтын тармақ пен құжаттарды; қолданылмаса, ҚАЗТЕСТ тапсыру және жіберу құжатын алу тәртібін көрсетуіңізді сұраймын». Бұл — KLC ұсынымы, міндетті мемлекеттік нысан емес.
Қай кезеңде бас тартылды: тест, бағалау немесе рұқсат?
ҚАЗТЕСТ-тегі төмен нәтиже, балдық бағалаудан өтпеу, теріс әңгімелесу нәтижесі және тұрақты тұруға рұқсат беруден бас тарту — бір шешім емес. Нәтижені немесе хабарламаны сақтап, кезеңді және көрсетілген себепті анықтаңыз. Тестті қайта тапсыру мерзімін сауалнаманы қайта беруге немесе рұқсат беруден бас тартуға шағымдануға қолданбаңыз.
Құжаттарды қабылдаудан бас тартылса, нақты себебі көрсетілген құжатты; рұқсат беруден бас тартылса, жазбаша шешімді және шағымдану тәртібін сұраңыз. Рұқсат етілген болу мерзімі бұзылса, әрі қарайғы әрекеттерді анықтау үшін көші-қон қызметіне, қажет болса заңгерге жүгініңіз. Курс сатып алу немесе тестке қайта жазылу құқық бұзушылықты жоймайды.
Тұрақты тұру пилотын азаматтықпен шатастырмаңыз
«Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» заңның 17-бабы, бірінші бөлігінің 14-тармақшасы азаматтыққа қабылдау немесе оны қалпына келтіру кезінде мемлекеттік тілді, Конституция негіздерін және Қазақстан тарихын білуді бөлек реттейді. Оның өз ерекшеліктері бар. Бұл рәсімнің талаптарын да, босату негіздерін де тұрақты тұру пилотына автоматты түрде қолдануға болмайды.
Практикалық қорытынды: ресейлікке «емтихан әрқашан қажет» немесе «ешқашан қажет емес» деген жалпы жауап емес, қолданыстағы қағидалар мен ерекшеліктер бойынша өз негізін тексеру қажет. Жеке талдауға өтініш мақсаты, қазіргі мәртебе, отбасы және ерекшелік негізі ретінде сілтеме жасайтын құжат туралы мәліметтерді дайындаңыз.
Ықтиярхат үшін негіз бен құжаттарды тексеру — KLC-дің «Визалар, уақытша және тұрақты тұру» қызметі арқылы. «Өтінім беру» батырмасы KLC-дің Telegram байланысына апарады: бұл сүйемелдеу сұрауы, мемлекеттік органға өтініш беру емес. Жеке құжаттар жиынтығы мен келесі әрекеттер талдау кезінде нақтыланады; рәсімдеу нәтижесіне кепілдік берілмейді.
Ресми дереккөздер
- Пилот туралы № 41/60/47 бірлескен бұйрық — қолданылу мерзімі; 1-қосымшаның 3–10-тармақтары және бағалаудың кейінгі кезеңдері.
- 2026 жылғы шілде–тамыз өзгерістері — 3-тармақтағы ерекшеліктердің жаңа редакциясы, әңгімелесу, 27-тармақтағы бағалау мерзімі және 3-қосымшадағы арнайы ерекшеліктер. Тексергенде негізгі актімен бірге оқыңыз.
- ІІМ-нің № 992 қағидалары — УТР және тұрақты тұрудың жалпы тізбелері; оларды қолданылатын пилоттан бөлек оқуға болмайды.
- ІІМ-нің № 266 қағидалары — ықтиярхат карточкасын берудің бөлек қызметі.
- Қазақстанның азаматтық туралы заңы — 17-бап: бөлек рәсім, талаптар және ерекшеліктер.